De conducteur die je wist dat ging komen is nog steeds niet hier..

De verhoogde media-aandacht rondom geweldsincidenten in het openbaar vervoer heeft geleid tot “spoedoverleg” met Staatssecretaris Mansveld. Allerhande suggesties tot oplossingen passeren de revu: van het koppelen van politiegegevens tot het bewapenen van treinpersoneel. Ik vroeg me af hoe het kan dat een probleem waar al jaren over gesproken wordt zo uit de hand loopt dat we overwegen het geweldsmonopolie aan te pakken.

De kritische lezer zit nu als het goed is naar het scherm te wijzen omdat ik een aanname als feit presenteer. Misschien was u dat niet, maar inderdaad. We hebben nog helemaal niet gekeken naar het al-dan-niet uit de hand lopen van een agressieprobleem en dat zouden we wel moeten doen en wel om de volgende reden:

Wanneer over sociale veiligheid wordt gesproken, wordt meestal onderscheid gemaakt in
objectieve en subjectieve veiligheid. Objectieve veiligheid heeft betrekking op objectief
meetbare aspecten zoals het aantal feitelijke incidenten en aantal en omvang van
vandalismeschades. Subjectieve veiligheid heeft betrekking op het veiligheidsgevoel van
reizigers en personeel.
Meerjarenplan Sociale Veiligheid Openbaar Vervoer (SVOV) 2005-2009
Veiligheid
Dat er dus nu veel aandacht is voor geweld is subjectieve veiligheid. Daar is dus in ieder geval een probleem. Maar hoe zit het met de objectieve veiligheid?
In 2011 noteerde de NS-meldkamer 858 zware agressie-incidenten tegen personeel, in 2012 waren dat er 635, het jaar daarna 777 en vorig jaar 774. Verhoogde meldingsbereidheid, mede na campagnes, vertroebelt het beeld. Tegelijkertijd oordeelden treinreizigers in enquêtes niet eerder zo positief over de sociale veiligheid.
NRC, 7 april 2015
Er is dus helemaal geen sprake van een stijging. Op basis van deze aantallen kun je nauwelijks een trend ontwaren. Wat wel feiten zijn: in de bovenstaande jaartallen daalde de agressie in jaren dat de reizigerskilometers daalden. Ook steeg het aantal reizigerskilometers over de afgelopen 15 jaar met 20%. Daar kan je geen causale verbanden aan verbinden, maar in een sector die graag wil groeien, en dat ook doet, is het wellicht niet onredelijk om te stellen dat aanverwante sociale problematiek bij zo’n groei niet achterwege blijft. Overigens was er in de jaren 90 ook voldoende agressie, maar werd door de invoering van de nieuwe rapportagemethode halverwege 1998 plots het aantal gerapporteerde incidenten verdriedubbeld naar 6500 agressie-incidenten in 1999. Ter vergelijking: 7024 in 2011 en 8138 in 2012.
Maatregelen
Dat wil natuurlijk niet zeggen dat er niets hoeft te gebeuren. Geweld tegen personeel met een publieke functie zien we als een probleem. En daar willen we oplossingen voor. We komen verschillende dingen tegen. Eén van de oplossingen is conducteurs in paren laten controleren. Dat is een heel zinnige oplossing. Je vraagt je af waarom men daar niet eerder op gekomen is.
Specifiek voor het traject Hoorn-Enkhuizen is een redelijk adequaat beleid ontwikkeld; met
name wordt hier gedoeld op de extra maatregelen die zijn afgesproken met de vakbonden,
zoals de inzet van extra controle teams, vanaf 16.00 uur twee conducteurs op de trein,
beperken van het aantal slagen (heen-en weer trajecten ) tijdens de avonduren, etc.
Resultaten inzake het formele verzoek van de FNV, VVMC en CNV aan de Arbeidsinspectie
tot onderzoek van het A&G-beleid conform de Arbo-wet bij NS Reizigers (NSR) – 2004
Oh. Biedt er iemand meer?
Er is overeenstemming bereikt over zo’n vijftig maatregelen. De belangrijkste daarvan zijn: een extra hoofdconducteur op zogeheten agressietreinen, meer cameratoezicht en meer kaartcontrole op de perrons, het inzetten van mobiele controleteams om zwartrijden en agressie adequaat tegen te gaan.
NRC, 6 januari 2000
Ik durf het bijna niet te vragen, maar…
Ook wordt dit type zeer weerbare conducteur op de treinen ingezet ter versterking van de service-controleploegen. Dit zijn de conducteurs die op de treinen plaatsbewijzen, abonnementen en studentenkaarten op geldigheid en oneigenlijk gebruik controleren.
De Telegraaf, 15 januari 1993
Ok, maar 22 jaar is misschien een beetje een te korte periode om dit gewoon als standaard werkwijze in te voeren..
De NS hebben de centrale controleploegen, 50 ploegen van twee man, op de Nederlanse treindiensten ingezet omdat de agressie en het reizen zonder geldig plaatsbewijs de laatste tijd nogal drastisch zijn toegenomen.
De Telegraaf, 4 juli 1972
Dus dat idee van 2 conducteurs bestaat al sinds 1972 en toch is dit nog steeds een punt van discussie. Hebben we dan op z’n minst een nieuw verbeterpuntje door inzet van stationsagenten?
Begin dit jaar maakten NS-directie en het Korps landelijke politiediensten (KLPD)
afspraken om de Spoorwegpolitie op de vier grote stations een prominenter onderkomen te geven.
Op Utrecht Centraal is dit reeds gerealiseerd. Voor Den Haag Centraal, Rotterdam Centraal en Amsterdam
Centraal zijn er vergevorderde plannen. Prominente aanwezigheid van Spoorwegpolitie versterkt
het gevoel van veiligheid bij reizigers en eigen medewerkers en kan criminaliteit voorkomen.
Het belang van de sociale veiligheid is daarmee boven het commerciële belang van de stationsexploitatie
gesteld. NS en Spoorwegpolitie voeren constructief overleg om ook op andere stations de
Spoorwegpolitie centraler te huisvesten.
Roelf H. De Boer, Minister van Verkeer en Waterstaat, DGP/MDV/U.02.01978, 11 oktober 2002
Zullen we, voordat we het geweldsmonopolie bij conducteurs neerleggen om een probleem dat verhoudingsgewijs niet aantoonbaar groter wordt aan te pakken, eerst gewoon eens zorgen dat maatregelen die al 13 jaar en langer aan de orde zijn uitgevoerd worden en dat ook zo houden?
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s