Tag Archives: EU

Als je niet voor ons bent, ben je tegen ons

ImageDe lezing die ik aan de Fachhochschule Dortmund kreeg over de historie en de toekomst van de EU staat nog in m’n geheugen gegrift. Wie handel drijft, voert geen oorlog – of is daar in ieder geval een stuk minder toe geneigd.

Het is een wat simplistische voorstelling van het idee achter de Wereldhandelsorganisatie, een instantie die zich tot doel heeft gesteld om de wereld te voorzien van zo min mogelijk handelsbarrieres. Alle landen die zich eraan verbonden hebben, hebben zich in principe verbonden aan het idee van vrije wereldwijde handel. Handelsblokken als de EU en de NAFTA zijn wat men noemt een noodzakelijke tussenstap naar dat doel: eigenlijk totaal onwenselijk, maar het is beter dan niks.

De EU is verreweg het meest geïntegreerde handelsblok ter wereld. Eén van de vele richtingsvragen die we ons kunnen stellen is: moet de EU een ‘bundesstaat’ of een ‘statenbund’ zijn? Wat opvalt aan de toon van het publieke debat is echter dat het vrijwel alleen ruimte laat voor de mogelijkheden: meer of minder – eruit of erin. Politici spelen hiermee in verkiezingen en maken het tot een soort chantagemiddel: of je stemt ‘pro-EU’, of je gaat er helemaal uit. Alsof je niet EU-kritisch kan zijn en tegelijkertijd in het idee van een werkend Europa kan geloven.

Want waar zijn de opties: “matigen”, “voorzichtig zijn met uitbreiden/niet verder uitbreiden”, “herinrichten” in het debat? Wat als je nu best in het idee van de Euro en de EU gelooft, maar gewoon wilt zien dat er meer openheid is? Minder macht voor de lobby-boeren? Meer eerlijke democratie? Geen onbeperkte budgetstijgingen? Geen push om NUTS-voorzieningen te privatiseren/dwang voor lidstaten om neo-liberaal beleid te voeren ten koste van de lagere sociale klassen? En vooral: Europa als middel en niet als doel? Want het ‘project Europa’ wordt nu voorgesteld als een alles-of-niets verhaal. Alsof er maar één manier is om daarmee om te gaan.

Met ‘anti-EU’ als het enige alternatief voor partijen die nu ofwel knikkend instemmen met de EU zoals hij nu is terwijl ze in hun verkiezingsbeloften anders doen voorkomen ofwel van de daken schreeuwen dat we veel verder moeten gaan, wordt gedaan alsof het een simpele ja/nee keuze is. En als er al nuance is, dan wordt dat gereduceerd tot ‘meer of minder EU’. Het is misschien een wat versimpelde voorstelling van zaken, maar het is de toon van het debat die de kiezer meekrijgt. Lekker makkelijk. Voor of tegen. Past mooi in de stemwijzers en je kunt natuurlijk niet van je kiezers vragen dat ze over complexe zaken langer nadenken dan het nodig is om een multiple choice-vraag op internet te beantwoorden. Of is dat juist misschien het idee van de eeuw?